Ομιλίες

Ομιλία Κ. Ζέρβα σε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα Νερού, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών, 24-3-2011   Το θέμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Νερού, όπως το ορίζουν τα Ηνωμένα Έθνη, «Νερό για τις Πόλεις: η απάντηση στην αστική πρόκληση» είναι ένα θέμα που αφορά σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό τη Θεσσαλονίκη. Όχι τόσο για την ποιότητα του νερού που διαθέτει, όσο για την κάλυψη τουπληθυσμού που λόγω της αστικοποίησης και της μετανάστευσης αυξάνεται ραγδαία. Στόχος της σημερινής ημέρας είναι, αρμόδιοι φορείς και πολίτες, να εστιάσουμε στην επίδραση της ραγδαίας αύξησης του αστικού πληθυσμού και της αβεβαιότητας που προκαλούν οι κλιματικές αλλαγές, οι συγκρούσεις και οι φυσικές καταστροφές στην ύδρευση των πόλεων. Φέτος είναι η πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία που οι περισσότεροι κάτοικοι του πλανήτη ζουν σε πόλεις: 3,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι, αριθμός που διαρκώς αυξάνεται! Η Θεσσαλονίκη, η πόλη των νερών, τις τελευταίες δεκαετίες ακολουθεί τους παγκόσμιους ρυθμούς αύξησης του αστικού πληθυσμού. Το 1920 η πόλη μας είχε πληθυσμό 174.390 κατοίκους, το 1951 μετά τον πόλεμο έφτασε τους 330.880, ενώ το 2001 ο πληθυσμός του νομού μετρήθηκε σε 1.057.825 κατοίκους, αριθμός που σίγουρα θα ανεβεί κατά πολύ στην απογραφή που θα γίνει εντός του έτους. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ιδρυτές της Θεσσαλονίκης επέλεξαν το συγκεκριμένο τόπο για να κατοικήσουν και να οικοδομήσουν την πόλη. Εκτός από το Θερμαϊκό κόλπο, υπήρχαν πολυάριθμες ρεματιές που έκαναν την περιοχή να έχει πλούσια χλωρίδα και πανίδα. Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει εντοπίσει ίχνη δεκάδων νερόμυλων τόσο ανατολικά, όσο και στην περιοχή της Πολίχνης. Ακόμη και σήμερα, γνωρίζουμε το ρέμα του Δενδροποτάμου, της Ευκαρπίας, της Τούμπας, το Ελαιόρεμα, το Πλατανόρεμα, το ρέμα της Μαλακοπής, του Τριαδίου κλπ. έστω και αν τα περισσότερα δεν έχουν πια νερό, έχουν καταπατηθεί ή έχουν μπαζωθεί. Είναι γνωστό από τις πηγές ότι η Θεσσαλονίκη είχε πολλά πλατάνια –τα βλέπουμε ακόμη και σήμερα στο Τσινάρι, στην πλατεία Τσιρογιάννη και αλλού. Θα αναφέρω μόνο ένα παράδειγμα της ομορφιάς που χάριζε στην πόλη η σχέση της με το νερό και τα ρέματα, που είναι πολύ γνωστό, τραγουδισμένο και από τον Βασίλη Τσιτσάνη, όμως οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς ήταν το «Μπεχτσινάρι» που βρισκόταν στα δυτικά της πόλης, έξω από τα τείχη, αγκαλιασμένο από ρέματα και χείμαρρους, κλίμα που ευνοούσε την ανάπτυξης της χλωρίδας. Ο Εθνικός Κήπος, αργότερα γνωστός ως Bes Cinar (που σημαίνει «Πέντε Πλατάνια»), μετά την απελευθέρωση έγινε πιο γνωστός ως «Ο Κήπος των Πριγκήπων». Τον είχε ιδρύσει το 1867 ο Sabri Pasa, περιφερειάρχης της Μακεδονίας, σε μια προσπάθεια εκσυγχρονισμού της πόλης, μαζί με το γκρέμισμα του θαλάσσιου τείχους και τη διαπλάτυνση των κεντρικών οδών. Η εικαστικός και λογοτέχνης Ελευθερία Δροσάκη αναφέρει πως «το Μπεχτσινάρ ήταν ένας μεγάλος περιφραγμένος χώρος δίπλα στη θάλασσα, με μεγάλα δέντρα, ανθισμένους κήπους, σιντριβάνια γεμάτα χρυσόψαρα κι ένα λούνα-παρκ με κούνιες κι αλογατάκια. Σκόρπια μέσα στα δέντρα ήταν χτισμένοι εξάγωνοι οικίσκοι, σαν παραμυθένια, κιόσκια και υπόστεγα με σκαλοπάτια και εκκεντρικές στέγες. Τις ηλιόλουστες ημέρες του χειμώνα και όλο το καλοκαίρι, αμέτρητος κόσμος ερχόταν για περίπατο ή για μπάνιο στην όμορφη ακρογιαλιά, που στη μιά της άκρη ήταν οι καμπίνες λουομένων ανδρών και στην άλλη άκρη των γυναικών» (τα ήθη των καιρών δεν επέτρεπαν τα bain mixes!). Ο κήπος θα διατηρηθεί μέχρι την κατοχή. Παραμονές του πολέμου, οι ελληνικές αρχές θα επιτρέψουν την ανέγερση τεράστιων δεξαμενών πετρελαίου σ' εκείνο το σημείο, όπως αναφέρει ο Απ. Βακαλόπουλος (1983). Δυστυχώς, οι μεταπολεμικές αντιλήψεις για την αστική ανάπτυξη όχι απλώς δεν σεβάστηκαν το περιβάλλον, αλλά το κατέστρεψαν. Άλλη μια ωραία κιτρινισμένη καρτ ποστάλ της πόλης μας! Ως Αντιδημαρχία Περιβάλλοντος, Ποιότητας Ζωής και Ελεύθερων Χώρων καλούμαστε κι εμείς να συμβάλλουμε στη βελτίωση των υδάτων ιδιαίτερα στο Θερμαϊκό όσο και σε ότι αφορά το πόσιμο νερό. Με πενιχρά μέσα, συχνά χωρίς κονδύλια, αλλά με αποφασιστικότητα και ειλικρινή διάθεση συνεργασίας. Για το Θερμαϊκό δυστυχώς έχουμε μόνο τον «Ποσειδώνα», ο οποίος είναι πλώιμος μόνο με καιρό μέχρι 4 μποφόρ, δηλ. σχεδόν σε νηνεμία. Υπό αυτές τις συνθήκες θα συνεχίσει τη συλλογή επιφανειακών ρύπων. Θα πρέπει όμως άμεσα να δημιουργηθεί διαδημοτική δράση όλων των παράκτιων δήμων του Θερμαϊκού, καθώς και του Ο.Λ.Θ. για να αντιμετωπισθεί συνολικά το θέμα. Πρέπει να αντιμετωπισθεί το θέμα στο δέλτα του Αξιού, στα (παράνομα) σφαγεία (στο πάλαι ποτέ Μπεχτσινάρ…), και όπου αλλού παράγονται ρύποι. Εμείς θα αναλάβουμε την πρωτοβουλία. Και θα πρέπει να βρούμε τα μέσα, τα στελέχη και τους πόρους για να αναλάβουμε και οποιαδήποτε δράση. Ο Καλλικράτης έφερε πολλές νέες αρμοδιότητες στο Δήμο μας, χωρίς να έχουμε τις αντίστοιχες υποδομές και το απαραίτητο προσωπικό. Στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς μας για την «Ποιότητα Ζωής», θα συνεργαστούμε με την ΕΥΑΘ για την ορθολογική διαχείριση και εξοικονόμηση των υδατικών πόρων. Θα πρέπει επίσης να εξετάσουμε και σύντομα να αλλάξουμε το απαράδεκτο του ποτίσματος των πάρκων με πολύτιμο πόσιμο νερό. Ο πολίτης της πόλης πρέπει να είναι σίγουρος για την ποιότητα και την ποσότητα του νερού που καταναλώνει. Αυτό είναι το δικό μας στοίχημα. Γιατί δεν είναι δυνατόν να μην πίνουμε το νερό της βρύσης του σπιτιού μας και να πίνουμε νερό από το Ζαγόρι, το Βίκο ή το Λουτράκι. Με αυτές τις σκέψεις χαιρετίζω την σημερινή Ημερίδα και… …θέλω να συγχαρώ τους ανθρώπους του Τελλογλείου γιατί το Ίδρυμα εκτός από την πολύ σημαντική δουλειά που κάνει στον τομέα του πολιτισμού, παρεμβαίνει και σε θέματα της πόλης. Καλή επιτυχία.