Δήμος Θεσσαλονίκης

Σε θάλαμο αερίων μετατρέπουν τη Θεσσαλονίκη τα τζάκια και οι ξυλόσομπες, με τα αιωρούμενα σωματίδια να φτάνουν σε εξαιρετικά υψηλές τιμές. Κάποιες φορές μάλιστα, τις τελευταίες μέρες, οι ωριαίες μετρήσεις έδειξαν τιμές αιωρουμένων σωματιδίων ακόμα και τέσσερις φορές πάνω από τα όρια συναγερμού! Το χειρότερο όλων είναι οι προοπτικές, που είναι δυσοίωνες. Οι ειδικοί επιστήμονες «τρέμουν» για το τι θα συμβεί κατά τις αλκυονίδες μέρες, αλλά και σε ενδεχόμενη βαρυχειμωνιά. Δυστυχώς, το μικρότερο κακό που κάνει η κατ΄ουσίαν ανεξέλεγκτη καύση ξύλων στη Θεσσαλονίκη είναι η μυρωδιά που υπάρχει στον αέρα. Το χειρότερο είναι το σχεδόν μόνιμα πια εγκατεστημένο πέπλο νέφους που υπάρχει πάνω από την πόλη. Ενα πέπλο που έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών και λειτουργεί πολλαπλασιαστικά επιβαρυντικά στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού: παιδιά, εγκύους, ηλικιωμένους, ασθενείς με αναπνευστικά και καρδιαγγειακά νοσήματα. Οσο 25 διαμερίσματα! Πριν από λίγα χρόνια, όταν το φυσικό αέριο άρχισε να κάνει την εμφάνισή του στη Θεσσαλονίκη -το οποίο αποτελεί τη λύση απέναντι στην ατμοσφαιρική ρύπανση- κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα αναπολούσαμε τις εποχές που τα σπίτια θερμαίνονταν με πετρέλαιο. Και όμως! Μπροστά στη... λαίλαπα των ξύλων, το πετρέλαιο αποτελεί μία... οικολογική λύση. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), ένα παραδοσιακό τζάκι εκλύει στην ατμόσφαιρα 30 φορές περισσότερα αιωρούμενα σωματίδια απ' ό,τι ένας καλά συντηρημένος καυστήρας μιας πολυκατοικίας με 25 διαμερίσματα! Αντίδοτο στα αιωρούμενα σωματίδια, σύμφωνα με τον προϊστάμενο του τμήματος Περιβάλλοντος Θεσσαλονίκης, Μάξιμο Πετρακάκη, αποτελεί το φυσικό αέριο και γι' αυτό προτείνει την επιδότηση της περαιτέρω διείσδυσής του, ενδεχομένως μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Ο ίδιος δηλώνει ότι για την εμφάνιση υψηλών τιμών αιωρουμένων σωματιδίων δεν φοβάται το κρύο, αλλά τις μέρες με σχετικά υψηλές θερμοκρασίες, άπνοια, υψηλή υγρασία και ηλιοφάνεια, δηλαδή τις αλκυονίδες. Φοβάται επίσης και τους Νοτιάδες, οι οποίοι επιβαρύνουν το περιβάλλον της Θεσσαλονίκης. Πάντως, τη σοβαρότητα των επιπτώσεων που μπορεί να έχουν στους ανθρώπους τα αιωρούμενα σωματίδια αποδεικνύει το παράδειγμα του Λονδίνου. Εκεί, το 1952, επιβεβαιώθηκαν 4.500 θάνατοι λόγω νέφους έπειτα από καύση ξύλων και παραγώγων του... Οι συνέπειες Η θέρμανση με καύση ξύλου, σύμφωνα με τον δρα χημικό περιβαλλοντολόγο Κώστα Νικολάου, οδηγεί στην αύξηση του πιο επικίνδυνου ρύπου για τη Θεσσαλονίκη, των αιωρουμένων σωματιδίων. «Η καύση ξύλου στην ύπαιθρο δεν δημιουργεί πρόβλημα, διότι η ρύπανση που προκαλείται διασπείρεται. Οταν όμως το ξύλο καίγεται στην πόλη, με τα ψηλά κτίρια και τους στενούς δρόμους, τότε οι ρύποι εγκλωβίζονται, δεν μεταφέρονται και, σε συνδυασμό με το μετεωρολογικό φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής, οι επιπτώσεις μπορούν να είναι τραγικές», εξηγεί ο δρ Νικολάου. Υπενθυμίζεται ότι η θερμοκρασιακή αναστροφή αποτελεί ένα μετεωρολογικό φαινόμενο, κατά το οποίο μια στοιβάδα θερμού αέρα στέκεται πάνω από την πόλη και εγκλωβίζει τους ρύπους. Σωτήρια βροχή «Τον Δεκέμβριο, χωρίς να έχει έρθει κάποια ιδιαίτερη βαρυχειμωνιά, παρουσιάστηκαν εξαιρετικά υψηλές τιμές αιωρουμένων σωματιδίων στον αέρα των ελληνικών πόλεων. Ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη, εμφανίσθηκε θερμοκρασιακή αναστροφή, που έμεινε πέντε μέρες πάνω από την πόλη, και συγκεκριμένα από τις 24 μέχρι και τις 28 Δεκεμβρίου, οδηγώντας σε επεισόδιο ατμοσφαιρικής ρύπανσης», επισημαίνει ο χημικός περιβαλλοντολόγος. Ακολούθησε βροχή που μας... έσωσε, προσωρινά όμως, αφού και την εβδομάδα που διανύουμε τα αιωρούμενα σωματίδια εμφανίστηκαν εκ νέου σε υψηλές τιμές. Ο κ. Νικολάου κάνει ειδική αναφορά και στο Νοέμβριο του 2011, οπότε και πάλι παρουσιάστηκε το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής. «Την περίοδο εκείνη η θερμοκρασιακή αναστροφή έμεινε για επτά μέρες πάνω από την πόλη, οδηγώντας σε επεισόδιο ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με τιμές αιωρουμένων σωματιδίων πολύ πάνω από τα όρια συναγερμού, δηλαδή πολύ πάνω από τα όρια λήψης έκτακτων μέτρων, κάτι το οποίο ήταν ιστορικά πρωτοφανές για τη Θεσσαλονίκη. Επρόκειτο για το πρώτο... καμπανάκι», αναφέρει. Δύο φορές υψηλότερα Φέτος, προσθέτει, οι τιμές των ρύπων που καταγράφηκαν, ήταν πολύ μεγαλύτερες από αυτές του 2011. «Ενδεικτικά, στο σταθμό μέτρησης της οδού Λαγκαδά, που βρίσκεται στα όρια του δήμου Θεσσαλονίκης και των δυτικών συνοικιών (συνοικίες εξαιρετικά πυκνοκατοικημένες και με μεγάλο πρόβλημα ανεργίας και χαμηλών εισοδημάτων), η μέση ημερήσια τιμή των αιωρουμένων σωματιδίων έφθασε να είναι δύο φορές πάνω από το όριο λήψης εκτάκτων μέτρων! Αλλά δεν είναι μόνον το πενθήμερο 24 με 28 Δεκεμβρίου που υπήρξε πρόβλημα, καθώς υψηλές τιμές αιωρουμένων σωματιδίων εμφανίστηκαν και πριν, αλλά και μετά από τις μέρες αυτές. Γενικά, άπνοια, κακές καύσεις και υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες, δημιουργούν... επικίνδυνο κοκτέιλ», υπογραμμίζει ο κ. Νικολάου. Ο ίδιος επισημαίνει ότι πολίτες με χαμηλά εισοδήματα χρησιμοποιούν ως καύσιμη ύλη παντός είδους ξύλα και κάθε είδους υλικά που είναι δυνατόν να καούν, συχνά διαποτισμένα με χημικά, που οδηγούν τελικά σε εκπομπές αιωρουμένων σωματιδίων πολλές φορές μεγαλύτερες σε σχέση με το πετρέλαιο και ασύγκριτα μεγαλύτερες σε σχέση με το φυσικό αέριο. Και βέβαια ο κίνδυνος μεγαλώνει για όσους βρίσκονται στο εσωτερικό των σπιτιών, όταν γίνονται αυτού του είδους οι καύσεις. Οι τιμές Τα προηγούμενα χρόνια, όταν η κύρια πηγή ρύπανσης ήταν η κυκλοφορία των οχημάτων, υψηλότερες συγκεντρώσεις αιωρουμένων σωματιδίων εμφανίζονταν στο κέντρο της πόλης. Οι πρόσφατες μετρήσεις δίνουν διαφοροποιημένα αποτελέσματα, με τις περιοχές που βρίσκονται πέριξ του κέντρου να παρουσιάζουν υψηλότερες τιμές. Αυτό είναι λογικό, αφού πλέον η ρύπανση προέρχεται κυρίως από τη θέρμανση και λιγότερο από την κυκλοφορία. Σύμφωνα με τις μετρήσεις του Τμήματος Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, αυξημένες τιμές αιωρούμενων σωματιδίων βρέθηκαν όχι μόνο στο κέντρο, αλλά και στην Καλαμαριά, όπως και στο Ελευθέριο - Κορδελιό. Αλλά και οι μετρήσεις του δήμου Θεσσαλονίκης, όπως λέει ο κ. Πετρακάκης, έδειξαν υψηλές τιμές και στους περιφερειακούς σταθμούς μέτρησης (Επταπύργιο, Μαλακοπή), όπου παλαιότερα οι τιμές των αιωρουμένων σωματιδίων ήταν πολύ χαμηλές. Ο δήμος Θεσσαλονίκης Σύμφωνα με το τμήμα Περιβάλλοντος του δήμου Θεσσαλονίκης, «το νέφος που εμφανίστηκε στις 25 και 26 Δεκεμβρίου, σε περίοδο αργίας, κατά την οποία υπολειτουργούν βασικές δραστηριότητες της πόλης (βιομηχανία, αγορά, εκπαίδευση, κυκλοφορία) και μέρος των κατοίκων της βρίσκονται εκτός, αναδεικνύει τη σημασία της θέρμανσης με τους νέους όρους (καύση στερεών καυσίμων) που έχει επιβάλει η οικονομική κρίση στον τομέα της θέρμανσης στη Θεσσαλονίκη». Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σταθμό μέτρησης της οδού Λαγκαδά η μέση ημερήσια τιμή έφτασε τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων στα 215 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, όταν το όριο ενημέρωσης του κοινού είναι τα 90 μικρογραμμάρια και το όριο συναγερμού τα 110 μικρογραμμάρια. Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα όσον αφορά τις ωριαίες συγκεντρώσεις, οπότε στις 9 το βράδυ των Χριστουγέννων ο σταθμός μέτρησης της οδού Λαγκαδά έδειξε 450 μικρογραμμάρια αιωρουμένων σωματιδίων ανά κυβικό μέτρο αέρα! Σύμφωνα με τον κ. Πετρακάκη, στο παρελθόν έχουν καταγραφεί εξίσου υψηλές τιμές αιωρουμένων σωματιδίων στη Θεσσαλονίκη, ωστόσο οφείλονταν, κυρίως, σε μεταφορά σκόνης από τη Σαχάρα. «Βασικό γνώρισμα εκείνου του τύπου ρύπανσης είναι ότι δίνει μεγάλες τιμές, οι οποίες όμως πέφτουν πολύ γρήγορα. Επιπλέον, δεν ενέχει μεγάλο κίνδυνο για την υγεία, καθώς αποτελεί σκόνη εδαφικής προέλευσης και όχι προϊόν καύσης», αναφέρει ο κ. Πετρακάκης. «Ο δήμος Θεσσαλονίκης θα πιέσει, στο πλαίσιο του δικτύου ελληνικών πράσινων πόλεων, ώστε να δοθούν κίνητρα για τη χρήση φυσικού αερίου στα μεγάλα αστικά κέντρα. Τα οφέλη από μια τέτοια ενέργεια θα είναι πολύ μεγάλα, τόσο για τους κατοίκους των πόλεων και το περιβάλλον, όσο και για την ίδια την Πολιτεία, η οποία μεσομακροπρόθεσμα θα αποφύγει τις συνέπειες που μπορεί να έχει στην υγεία των πολιτών η καύση ξύλου», υπογραμμίζει ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Ποιότητας Ζωής και Ελεύθερων Χώρων Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Ζέρβας. Τα έκτακτα μέτρα Σήμερα στη Θεσσαλονίκη προβλέπεται να γίνεται ενημέρωση των πολιτών αν η μέση τιμή των αιωρουμένων σωματιδίων είναι μεγαλύτερη από 90 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα για περισσότερες από επτά συνεχόμενες μέρες και λήψη έκτακτων μέτρων, αν η μέση τιμή είναι μεγαλύτερη από 110 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα για περισσότερες από πέντε συνεχόμενες μέρες. «Τα έκτακτα μέτρα που προβλέπονται έχουν διαφορετικό προσανατολισμό από το πρόβλημα. Αποφασίστηκαν σε μια εποχή που το πρόβλημα της ρύπανσης προερχόταν από την κυκλοφορία και γι' αυτό αφορούν περιορισμό των μετακινήσεων. Σήμερα το πρόβλημα προέρχεται από τη θέρμανση, οπότε δεν μπορούν να δώσουν λύση», υπογραμμίζει ο κ. Πετρακάκης.   ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΝΤΟΝΙΑ ΚΑΝΙΤΣΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΛΙΤΟΥ ΠΗΓΗ http://www.agelioforos.gr/