Άρθρα

Το άρθρο μου στον κυριακάτικο Αγγελιοφόρο (31/3/2013) Αυτές τις μέρες έχω την τύχη να εκπροσωπώ το δήμο Θεσσαλονίκης στις εκδηλώσεις μνήμης των Βενιζέλων, στα Χανιά. Μια ευκαιρία, σ’ αυτήν την τόσο περίπλοκη συγκυρία για τη χώρα, να αντλήσουμε δύναμη και αισιοδοξία από την πολιτική σκέψη και τις πρωτοβουλίες ενός πολιτικού που ηγήθηκε της χώρας μας σε περιόδους δύσκολες, με λαμπρή όμως επιτυχία. Ο Βενιζέλος κλήθηκε στην Αθήνα, όταν εκδηλώθηκε το κίνημα του Στρατιωτικού Συνδέσμου, τον Αύγουστο του 1909, με αίτημα την ανασυγκρότηση πολιτικού συστήματος και στρατού και την άρση του πολιτικού αδιεξόδου. Τα παλαιά κόμματα ήταν ανυπόληπτα, το Κοινοβούλιο δεν μπορούσε να λειτουργήσει, οι στρατιωτικοί βυθίζονταν στο τέλμα της αδυναμίας τους. Ανέλαβε τη διακυβέρνηση, μπροστά σε μια χαοτική κατάσταση: η χώρα ήταν συντετριμμένη από την ήττα του 1897, διεθνώς απομονωμένη, με ανύπαρκτο κρατικό μηχανισμό, αναξιοποίητες τις παραγωγικές πηγές, υποθηκευμένη στο διεθνές κεφάλαιο και με ένα λαό χωρίς ελπίδα και όραμα -πολλαπλές ομοιότητες με τη σημερινή μας κατάσταση. Παράλληλα με τους απελευθερωτικούς πολέμους προχώρησε στις μεγάλες αλλαγές που οδήγησαν στην ανάπτυξη της χώρας. Ακολούθησε μια περίοδος ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων και εκσυγχρονισμού της χώρας. Καθιερώθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το κράτος δικαίου. Ενα σύγχρονο και προοδευτικό Σύνταγμα, που κατοχύρωνε την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, με διατάξεις για αναγκαστική απαλλοτρίωση των μεγάλων τσιφλικιών και διανομή τους σε ακτήμονες. Φιλεργατική πολιτική, που καθιέρωνε το οκτάωρο, την αργία της Κυριακής, την προστασία της γυναίκας και την απαγόρευση της παιδικής εργασίας, οργάνωση της δημόσιας διοίκησης, πολεοδομική και χωροταξική πολιτική και παρεμβάσεις στον τομέα της οικονομίας φέρουν την προσωπική του σφραγίδα. Κατασκεύασε 3.200 σχολεία, ίδρυσε τα κατώτερα επαγγελματικά σχολεία, γεωργικά, βιοτεχνικά, ναυτικά, εμπορικά, οικοκυρικά, σχολεία για άτομα με ειδικές ανάγκες και νυχτερινές σχολές, ενώ καθιερώθηκε η δημόσια δωρεάν υποχρεωτική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ο Βενιζέλος προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες και στον πολιτισμό. Η κοινωνική και πολιτική αλλαγή που έφερε στην Ελλάδα συνετέλεσε στη μεγάλη καλλιτεχνική άνθηση της εποχής. Η νεοελληνική τέχνη έγινε αποδεκτή από την προοδευτική μερίδα της κοινωνίας που εξέφραζε και ανέδειξε. Αλλά πάνω απ' όλα έδωσε στις λαϊκές δυνάμεις ελπίδες και οράματα. Αλλωστε, ο ηγέτης φέρει αλλά δε φέρεται από τις καταστάσεις. Δεν ακολουθεί τις δημοσκοπήσεις αλλά καθοδηγεί το λαό, ιδιαίτερα στις κρίσιμες αποφάσεις, με αίσθηση της δημοκρατικής λειτουργίας και της πραγματικότητας. Μισούσε τη δημαγωγία και είχε το θάρρος να πηγαίνει αντίθετα στο ρεύμα. Στάθηκε απέναντι στους λαϊκιστές σε όλη την πολιτική του σταδιοδρομία. Θύμα του ο ίδιος, με τέσσερις απόπειρες δολοφονίας σε βάρος του. Διαχειρίστηκε με επιτυχία και τη νίκη αλλά και την ήττα. Εκπροσώπησε τη χώρα μας και στη συνθήκη των Σεβρών το 1920 αλλά και στη συνθήκη της Λοζάνης το 1923. Και το 1930, με νωπή την εθνικά οδυνηρή Μικρασιατική Καταστροφή, δε δίστασε να προχωρήσει στο Σύμφωνο Ελληνοτουρκικής Φιλίας, ενέργεια που έθεσε τις βάσεις για τη μακροχρόνια ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ των δύο χωρών, και να προτείνει τον Κεμάλ για Νόμπελ Ειρήνης! Πολιτικός με παγκόσμια ακτινοβολία, κέρδισε την αναγνώριση από τους σύγχρονούς του ηγέτες. Υπήρξε από τους ελάχιστους που στην εποχή του διείδε τη σημασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και αγωνίστηκε γι’ αυτήν. Ηταν ένθερμος θιασώτης της Ενωμένης Ευρώπης και υποστήριζε τις σχετικές πρωτοβουλίες του Γάλλου πρωθυπουργού Α. Μπριάν. Σε μια εποχή έντονων διεθνών εξελίξεων και αλλαγών, με μαεστρία στη διπλωματία, δεινότητα στη διαπραγμάτευση αλλά και σαφή στρατηγική, με σταθερή επιλογή στόχων και συμμαχιών με τους ρυθμιστές της επόμενης μέρας, κατόρθωσε να αποκομίσει διεθνές κύρος αλλά και τα μέγιστα εθνικά οφέλη -στοιχεία που λείπουν εδώ και δεκαετίες από την ελληνική πολιτική ηγεσία. Ακολούθησε όμως δυστυχώς κι αυτός μια τραγική παράδοση του έθνους μας που οδηγεί τους άξιους ηγέτες του να πεθαίνουν μακριά από την ελληνική γη, με το πικρό αίσθημα του εξοστρακισμού. Αλλά αν η πολιτική γράφεται με τα μικρά και τα καθημερινά, η ιστορία γράφεται με τα μεγάλα οράματα και τις επιτυχίες. Πίστευε αλλά και απέδειξε ότι «οι πολιτισμένοι λαοί κερδίζουν την εξουσία με την ψήφο των πολλών, κυβερνώνται με την ικανότητα των ολίγων και μεγαλουργούν με την πνοή του ενός». *Λόγος του Περικλέους, Θουκυδίδου Ιστορίες, μετάφραση Ελ. Βενιζέλου ΠΗΓΗ www.agelioforos.gr