Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην "Ημερησία" του Σαββάτου 27/4/2013.

Η κατάσταση που βιώνουμε στην Ελλάδα και στην Ευρώπη αποτελεί αδιαμφισβήτητα τη μεγαλύτερη μεταπολεμική κρίση στην ευρωπαϊκή επικράτεια αλλά και της υπόθεσης «ενωμένη Ευρώπη» από την ίδρυσή της. Βεβαιότητες δεκαετιών (όπως τραπεζικό απόρρητο, καταθέσεις, ιδιοκτησία, μη αναδρομικότητα νόμων κ.ά.) κλονίζονται, τα παλιά «δεδομένα» δεν είναι πλέον αυτονόητα. Όταν το 1992 οι ηγέτες των χωρών της Ε.Ε. υπέγραφαν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, θεσπίζοντας παραμέτρους όπως πληθωρισμός, δημοσιονομικό έλλειμμα, δημόσιο χρέος, συναλλαγματική σταθερότητα, μακροπρόθεσμο επιτόκιο και βιώσιμο χρέος, δεν φαντάζονταν ότι αυτοί οι κανόνες οικονομικής ενοποίησης θα έθεταν σε κίνδυνο ό,τι είχε επιτευχθεί από δεκαετίες, με την ίδρυση της Ένωσης Άνθρακα και Χάλυβα και εν συνεχεία της ΕΟΚ. Ακολούθησαν οι αλλεπάλληλες διευρύνσεις, το 2002 ήρθε το ισχυρό ευρώ, η λειτουργία της Ευρωζώνης. Όσοι μίλησαν τότε για την πολιτική ενοποίηση ως προαπαιτούμενο πραγματικής ένωσης αντιμετωπίστηκαν ως ευρωσκεπτικιστές, ως δυνάμεις που έβλεπαν με καχυποψία το εγχείρημα της ενιαίας Ευρώπης. Ήρθε, όμως, το 2005 και η απόρριψη του ευρωπαϊκού συντάγματος και το ναυάγιο της ελπίδας για ενιαία ευρωπαϊκή διακυβέρνηση. Σήμερα που το παιχνίδι δεν είναι μόνον οικονομικό, αλλά παίζεται και σε πολιτικό (κόντρα Γερμανίας - Ρωσίας) και γεωστρατηγικό (ενεργειακές πηγές) επίπεδο, πολλοί υποστηρίζουν ότι για τρίτη φορά στα τελευταία εκατό χρόνια η πόρτα του φρενοκομείου άνοιξε με πιθανό βαρύ πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, και ανθρώπινο κόστος. Το μόνο βέβαιο είναι ότι βρισκόμαστε και πάλι σε μία μετάβαση κρίσιμη, για την οποία πολλά μπορούμε να κάνουμε εμείς ως πολίτες που συμμετέχουν, αντιδρούν, προτείνουν και δρουν, αναζητώντας εκδοχές ασφαλούς πορείας προς το αύριο. Μέσα σε ένα τέτοιο διεθνές περιβάλλον, όχι μόνο η Ελλάδα αλλά και η Ευρώπη έχουν ανάγκη επαναθεμελίωσης, δηλαδή μεταρρυθμίσεων που θα δημιουργήσουν ένα νέο αξιόπιστο πλαίσιο κανόνων συνεννόησης και λειτουργίας της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Στη βάση αρχών που θα επαναφέρουν στην Ευρώπη τα στοιχεία συνοχής τα οποία στο πέρασμα του χρόνου υπέκυψαν στους εθνικούς εγωισμούς και τους οικονομικούς ανταγωνισμούς των εταίρων. Ακολουθώντας τις προτροπές του Ρομπέρ Σουμάν που στη διακήρυξή του, στις 9 Μαΐου 1950, μιλούσε για «αλληλεγγύη» αλλά και «συγχώνευση των συμφερόντων» ως αναγκαία για την εγκαθίδρυση μιας οικονομικής κοινότητας. Αντλώντας ιδέες από το τρόπο δομής αλλά και την πολιτική της ομόσπονδης ένωσης των πολιτειών της Αμερικής σε πολλά αντίστοιχα προβλήματα οικονομίας και κοινωνίας. Μια Ελλάδα που χρειάζεται όσο ποτέ μια κυβέρνηση όχι μόνο συνοχής και συνέχειας, αλλά μακράς και συνεπούς πνοής. Χρειάζεται θεσμικά κόμματα, συνειδητοποιημένους ηγέτες και εκπροσώπους οι οποίοι προέρχονται από την κοινωνία - όχι προϊόντα του κομματικού συστήματος. Είναι πια κοινή συνείδηση ότι οφείλουμε να δεχθούμε τις δικές μας αδυναμίες και παθογένειες. Να αντιληφθούμε ότι όπως στήθηκαν υποδομές, διαδικασίες αλλά και νοοτροπία δεν μπορούν να στηρίξουν ούτε ανάπτυξη ούτε πρόοδο. Και είναι αναγκαίο η αγωνία του δημοκρατικού κόσμου να εκφραστεί μέσα από ένα new deal με την κοινωνία, μέσα από ένα σύγχρονο πατριωτισμό που θα διακρίνεται από τεχνοκρατική σκέψη και κοινωνική ευαισθησία. Με αποκατάσταση της αξιοπιστίας πολίτη - πολιτικής. Με στήριξη της μεσαίας τάξης ως ραχοκοκαλιάς της αστικής δημοκρατίας. Με ριζική συνταγματική αναθεώρηση όλων των δομών, με διαχωρισμό εκτελεστικής - νομοθετικής εξουσίας, εξυγίανση της δικαστικής εξουσίας, ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης, αναλογικότερο και πιο αντιπροσωπευτικό εκλογικό νόμο, κράτος δικαίου. Όλα αυτά εντός μιας πραγματικά (πολιτικά) Ενωμένης Ευρώπης. Η ανάγκη ενός καινούργιου ελληνικού 1974 ή ενός ευρωπαϊκού 1950 είναι προφανής. Και τα δύο όμως προέκυψαν ως λύτρωση βαθύτατων κρίσεων. Ελπίζω αυτήν τη φορά να φτάσουμε στο ίδιο αποτέλεσμα, αποφεύγοντας τις τραγωδίες. Τότε πρωτοστάτησαν εκείνες οι υγιείς κοινωνικές δυνάμεις που ώθησαν προς την αλλαγή αυτή καθοδηγούμενες από εμπνευσμένες πολιτικές προσωπικότητες. Σήμερα, η λύση για την Ελλάδα και την Ευρώπη δεν μπορεί και δεν πρέπει να έλθει με τη βία και την ήττα. Οφείλουμε να ενώσουμε δυνάμεις και να δρομολογήσουμε τις αλλαγές, τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν στην επόμενη μέρα από ομαλές διαδικασίες. * Μέλος της Συντονιστικής Ομάδας του Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και στην Ευρώπη - Αντιδήμαρχος Ποιότητας Ζωής Δήμου Θεσσαλονίκης ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: εφημερίδα Ημερησία