Άρθρα

Το άρθρο μου στον κυριακάτικο Αγγελιοφόρο (9/6/2013) Φαντάζεστε τη φωτογραφία του Τούρκου πρωθυπουργού, Ταγίπ Ερντογάν, στην αγκαλιά της συζύγου του να αναγγέλλει στο facebook την εκλογική του επικράτηση; Δύσκολο να συμβεί αυτό για έναν ισλαμιστή ηγέτη, που στις ώρες της κοινωνικής έντασης, με τις πρωτοφανείς σε όγκο συγκεντρώσεις πολιτών, έσπευσε να απαξιώσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δηλώνοντας δημόσια ότι το twitter είναι… «μπελάς για τις κοινωνίες». Αντίθετα, ο Μπαράκ Ομπάμα έχει 24 εκατομμύρια followers στο twitter. Στήριξε τις εκλογικές του επιτυχίες αλλά και την ιδεολογική του επικράτηση σ’ αυτά τα μέσα, δείχνοντας πως εκείνος είναι ο κυρίαρχος, χρησιμοποιώντας τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα. Εδειξε το δρόμο στην επικοινωνία με την κοινωνία των πολιτών του μέλλοντος. Είναι αλήθεια ότι η χρήση των social media αποτελεί πλέον για πολλούς καθημερινή ανάγκη και τείνει να αποκτήσει χαρακτήρα ανθρώπινου δικαιώματος. Αυτού που αφορά την επικοινωνία και την ενημέρωση. Και ο περιορισμός αυτής της δυνατότητας αποτελεί το έσχατο εργαλείο χειραγώγησης και σκοταδισμού σε όσα ανελεύθερα -ή έστω ελεγχόμενα- καθεστώτα υπάρχουν ακόμη στον 21ο αιώνα. Ωστόσο, το παράδειγμα της Τουρκίας (της Αιγύπτου λίγο παλαιότερα ή της Κίνας διαχρονικά) δείχνει ότι ακόμη και σε χώρες όπου υπάρχει έντονη κρατική καταστολή, ο κόσμος βρίσκει «τρύπες» και τελικά αξιοποιεί τις δυνατότητές του. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι αυτός ο τρόπος επικοινωνίας στηρίζεται σε συνθηματική πληροφόρηση. Οτι πάσχει από ιδεολογική συγκρότηση ή ότι λειτουργεί με τη λογική του συνθήματος και της «ατάκας». Ομως, είναι ένας τρόπος που σπάει τις κατεστημένες δομές, που κατορθώνει να διεγείρει και να κινητοποιεί τα πλήθη. Οι επιπτώσεις του μπορούν να είναι άμεσες και καταιγιστικές: ένα ψεύτικο tweet πριν από λίγες εβδομάδες στο διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο AP, που μιλούσε για εκρήξεις στο Λευκό Οίκο και τραυματισμό του προέδρου Ομπάμα, έφερε τα πάνω κάτω στις χρηματιστηριακές αγορές! Οι κοινωνίες συνεχίζουν να εξελίσσονται, οι πολίτες να διεκδικούν. Ιδιαίτερα αυτοί που υποφέρουν. Και η κοινωνία ξεπερνά τις ιδιοτελείς συμβατικότητες, βρίσκοντας πάντοτε διαύλους επικοινωνίας και διάχυσης ιδεών. Η δύναμη των social media -είτε αρέσει σε κάποιους είτε όχι- είναι πλέον το μέσο ενημέρωσης και διαμόρφωσης γνώμης. Και ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους και στις παραγωγικές ηλικίες. Παλαιότερα το ρόλο αυτό έπαιξαν οι εφημερίδες, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση. Η καινούρια εποχή που γεννιέται στηρίζεται σ’ αυτά τα μέσα. «…Κανένας στίχος σήμερα δεν ανατρέπει καθεστώτα / κανένας στίχος δεν κινητοποιεί τις μάζες», έγραφε ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος. Σήμερα, όμως, φαίνεται ότι λίγες λέξεις σ’ ένα tweet ή μια φωτογραφία σ’ ένα post αρκούν για να κατεβάσουν κόσμο στους δρόμους και τις πλατείες και ν’ ανατρέψουν καθεστώτα. Οσοι λοιπόν το αντιληφθούν έχει καλώς. Θα αξιοποιήσουν τα νέα μέσα ως εργαλείο. Οι υπόλοιποι, βυθισμένοι στην άγνοια ή τα όποια δεσμά τους, θα τα βλέπουν ως μπελά και θα θυμίζουν απλώς πως το καινούριο έχει πάντα εχθρό την αμάθεια και την άρνηση.