Ομιλίες

Η παρέμβασή μου στην ενημερωτική συνάντηση για την παρουσίαση του σχεδίου "Δυτικός Προαστιακός Σιδηρόδρομος" που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 27/1 στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης "Όλοι συμφωνούμε ότι το σύστημα των Δημοσίων Συγκοινωνιών σε μια πόλη είναι το βασικότερο σύστημα υποδομών καθώς πάνω σε αυτό βασίζονται επιπλέον υποδομές και δραστηριότητες όπως είναι οι ελεύθεροι χώροι, οι πεζοδρομήσεις και η κυκλοφορία, η ποιότητα ζωής σε μια πόλη και επηρεάζεται η τιμή ακινήτων από την καλή ή κακή σύνδεση με αποτελεσματικά μέσα μαζικής μεταφοράς. Κυρίως, όμως, στις συγκοινωνίες εν πολλοίς βασίζεται η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη ενός τόπου. Ανέκαθεν, ιστορικά, η διευκόλυνση των μεταφορών, ανθρώπων και αγαθών, έστρωνε το δρόμο της ευημερίας για μια πόλη, για μια περιοχή. Γι’ αυτό, λοιπόν, είναι πολύ σημαντική η σημερινή ημερίδα για το City Train. Για την επανα-σύνδεση, δηλαδή, της αστικής περιφέρειας με το κέντρο της πόλης. Και η συζήτηση που πυροδοτείται για τις δημόσιες συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης. Εξάλλου, είμαστε από τις ελάχιστες χώρες της Ευρώπης που δεν αξιοποίησαν τον σιδηρόδρομο γενικώς. Ούτε για να συνδέσουμε την ενδοχώρα αλλά ούτε και για να συνδεθούμε με τις γειτονικές χώρες. Αλλά εύλογα ένας πολίτης, ένας κάτοικος της Θεσσαλονίκης, θα αναρωτηθεί τι να πει κανείς για την προοπτική των δημοσίων συγκοινωνιών σε μια πόλη που ξήλωσε πριν από δεκαετίες τις ράγες του τραμ; Όπου το μετρό χρησιμοποιήθηκε απλώς ως… must κυβερνητικής υποσχεσιολογίας επί δεκαετίες. Αλλά και τώρα που ξεκίνησε κρατά την πόλη όμηρο τεράστιων καθυστερήσεων; Όπου η παράκτια συγκοινωνία κατάντησε ανέκδοτο; Όπου στο λιμάνι της δεν έρχεται ούτε φεύγει καράβι για τα νησιά του Αιγαίου; Όπου ο ποδηλατόδρομος παραμένει ακόμη υποτυπώδης; Εν τέλει, μια πόλη από τις λίγες αυτού του μεγέθους –ίσως η μοναδική- στην Ευρώπη που διαθέτει ένα μόνο δημόσιο μέσο μεταφοράς, τα αστικά λεωφορεία; Για να μιλήσουμε για τις προοπτικές, πρώτα θα πρέπει να «ομολογήσουμε» τις παθογένειες. Ξεκινώ από δω λοιπόν… Δεν είναι τυχαίο ότι οι δύο μακροβιότεροι (ίσως και παραγωγικότεροι), υπουργοί δημοσίων έργων στη μεταπολίτευση, προερχόμενοι από διαφορετικές παρατάξεις, χαρακτήρισαν με τα ίδια ακριβώς απαξιωτικά λόγια σε διαφορετικές χρονικές στιγμές την έλλειψη σύμπνοιας των φορέων της πόλης μας στο σχεδιασμό και υλοποίηση έργων υποδομής: «Εσείς εδώ στη Θεσσαλονίκη δε θα συμφωνήσετε ποτέ ποια έργα θέλετε να γίνουν. Κάθε 6 μήνες αμφισβητείτε την αναγκαιότητά τους και τα αναθεωρείτε!». Αλλά γιατί συνέβαινε αυτό; Η έλλειψη κεντρικής στρατηγικής αλλά και η ανεπάρκεια (για να το πω ευγενικά) των τοπικών αρχόντων διαχρονικά αποδυνάμωσε τη Θεσσαλονίκη στο μη περαιτέρω. Οι όποιες ενέργειες έγιναν ήταν αποσπασματικές. Τις καλές προθέσεις καταβρόχθισαν οι τοπικές έριδες και τα παιχνίδια της εξουσίας. Το μέλλον αυτής της πόλης και των κατοίκων της αφέθηκε στη μεγαλοψυχία της κεντρικής διοίκησης, αλλά και στο έλεος των τοπικών «φυλάρχων». Επίσης, στα ράφια υπηρεσιών και φορέων υπάρχουν αμέτρητες μελέτες (σε πρώιμο -ομολογουμένως- στάδιο) για τις οποίες ξοδεύτηκαν χρόνος και χρήματα. Η διαδικασία διαβούλευσης που είναι τόσο χρήσιμη στη διαδικασία ωρίμανσης ενός έργου φοβάμαι ότι στην πόλη μας αποτελεί αυτοσκοπό και τρόπο –πρόσκαιρης- επικυριαρχίας προσώπων και ιδεολογιών (ή μάλλον ιδεοληψιών;). Οι συσκέψεις, κι εξαγγελίες αποτελούν το διαρκή κανόνα. Οι πολίτες αρχικά συνεπαίρνονται από τις προτάσεις, για να αποπροσανατολισθούν γρήγορα από τις εναλλαγές του προσανατολισμού και να απογοητευθούν πιστεύοντας ότι «σ’ αυτήν την πόλη τελικά δε θα γίνει τίποτα». Και να σκεφθούμε ότι η Θεσσαλονίκη υπήρξε ιστορικά μια πόλη όπου ανθούσε η έμπνευση, ο κοσμοπολιτισμός και εφαρμόζονταν έξυπνες πρακτικές. Τί συμβαίνει τελικά τα τελευταία χρόνια και συνέχεια αυτοαναιρούμαστε; Συνέχεια εμφανίζονται  ως πρωταγωνιστές οι κάθε λογής επαΐοντες προκαλώντας τοπικούς διχασμούς. Και είναι πολλά τα παραδείγματα: η υποθαλάσσια αρτηρία, η πλατεία Διοικητηρίου, η επέκταση της παλιάς παραλίας, η αξιοποίηση στρατοπέδων, η απομάκρυνση και μεταστέγαση της ΔΕΘ, η πεζοδρόμηση κεντρικών οδών, η διαχείριση των αρχαίων ευρημάτων (όπου και αν βρίσκονται). Τραμ αντί μετρό, παρκαρισμένα αυτοκίνητα αντί πεζόδρομων, εσωστρέφεια αντί για κοσμοπολιτισμό. Όλοι διαμαρτύρονται για έλλειψη πόρων, πολλοί για «αθηνοβαρή» τρόπο λήψης αποφάσεων. Πόσοι όμως παραδεχόμαστε την έλλειψη κάποιου συγκεκριμένου στόχου και τη σαφή μας βούληση ως πολίτες και αξιωματούχοι για ένα σαφές πλάνο ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού της πόλης; Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Ένα αποτελεσματικό, λοιπόν, σχέδιο δημόσιων συγκοινωνιών θα πρέπει να βασίζεται στην «βιώσιμη κινητικότητα», δηλαδή στην εξασφάλιση αποτελεσματικής και περιβαλλοντικά ορθής κινητικότητας στους πολίτες, με όλα τα μεταφορικά μέσα αλλά με περιορισμό των ΙΧ. Δυστυχώς, η Θεσσαλονίκη επί του παρόντος διαθέτει μόνο αστικά λεωφορεία για την εξυπηρέτηση του πληθυσμού -και των επισκεπτών της. Δεν διαθέτει τραμ, δεν διαθέτει ακόμη μετρό και δεν διαθέτει παράκτια συγκοινωνία. Είναι εξαιρετικά σημαντικό, αν θέλουμε να μιλάμε για μια σύγχρονη Ευρωπαϊκή πόλη, να επισπεύσουμε τις διαδικασίες υλοποίησης έργων που θα αποσυμφορίσουν την κυκλοφορία στην πόλη, θα βελτιώσουν την σύνδεση της Θεσσαλονίκης με άλλους προορισμούς, θα φέρουν επισκέπτες και θα δώσουν το έναυσμα για μια σειρά αναπλάσεων που θα αναβαθμίσουν το αστικό περιβάλλον. ΑΤΖΕΝΤΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2020 Έχω ήδη μιλήσει για την ανάγκη συμφωνίας των δημιουργιών δυνάμεων της πόλης σε μια Ατζέντα για την Θεσσαλονίκη του 2020. Μια υλοποιήσιμη ατζέντα για την ανάπτυξη της πόλης στην οποία οι δημόσιες συγκοινωνίες θα κατέχουν κορυφαία θέση, δηλαδή: - Ολοκλήρωση της βασικής γραμμής του μετρό με την επέκταση προς Καλαμαριά και την άμεση ωρίμανση της επέκτασης προς αεροδρόμιο και προς τα δυτικά - Αναβάθμιση του αεροδρομίου «Μακεδονία» ώστε να μπορεί να υποδέχεται περισσότερες πτήσεις και επισκέπτες - Λειτουργία της παράκτιας συγκοινωνίας - Ανάπτυξη λειτουργικού δικτύου ποδηλατοδρόμων που θα ενσωματώνει πραγματικά το ποδήλατο στη ζωή της πόλης - Υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου πεζοδρομήσεων και παρκινγκ στο ιστορικό κέντρο και σε γειτονιές της πόλης Είναι προφανές ότι όχι απλώς υπάρχει πάρα πολύς χώρος για βελτίωση του συστήματος Δημοσίων Συγκοινωνιών στη Θεσσαλονίκη, αλλά μάλλον έχουμε να κάνουμε με ένα παρθένο ή ισοπεδωμένο τοπίο. Τα προβλήματα και οι προκλήσεις είναι γνωστές σε όλους μας εδώ και χρόνια. Είναι καιρός να τα αντιμετωπίσουμε με αποφασιστικότητα, συμμαχίες, αξιοποιώντας τις μέχρι τώρα θετικές και αρνητικές εμπειρίες μας αλλά κυρίως με ολοκληρωμένο και υλοποιήσιμο σχέδιο για την πόλη μας. Θα πρέπει, επιτέλους, μέσα από μια συμμαχία δημιουργικών δυνάμεων (που ίσως φαντάζει ιδανική), να βάλουμε τέλος στις παθογένειες του παρελθόντος και του παρόντος και να διαμορφώσουμε μια στρατηγική για τη Θεσσαλονίκη. Να διεκδικήσουμε δρομολόγια πλοίων από και προς το λιμάνι μας, εξορθολογισμό των διοδίων, ταχεία ολοκλήρωση του οδικού δικτύου, ολοκλήρωση του μετρό, παράκτια συγκοινωνία. Με συνεργασία και χωρίς ιδεοληψίες κι αγκυλώσεις. Με συγκεκριμένο σχέδιο και σαφή χρονικό ορίζοντα. Δε χρειάζονται ούτε πολλή διαβούλευση ούτε ιδιαίτερα πεφωτισμένοι «υπεύθυνοι». Αξιοποιώντας και μελέτες που έχουν ήδη εγκριθεί. Εξάλλου, το στόχο και τον τρόπο μάς τους δείχνει και η διεθνής πρακτική αλλά και η κοινή λογική. Η σημερινή παρουσίαση του σχεδίου για τον «Δυτικό Προαστιακό Σιδηρόδρομο» δίνει ελπιδοφόρα προοπτική. Εύχομαι να γίνει σύντομα πραγματικότητα και αυτή η ημερίδα να μην μας αφήσει μόνο σχέδια επί χάρτου".